Malum yeni Başkanlık sisteminde parlamentonun ve milletvekillerinin etkisi pek yok. Kararların neredeyse tamamı CB tarafından tek imza ile alınıyor. İhtiyaç halinde, mutabakat koksun dendiğinde veya gecikmeli Meclise onaylattırılıyor. Orada da çoğunluk kimde ise bazen ne oylandığının bile farkında olunmadan hızla kararlar veriliyor. MV’lerin artık etkisi yok. Zaten hükümet de yok. Önergelere yanıtlar da yok veya etkisiz. Meclis dışından atanan Bakanlara hesap sorma imkânı da yok. Gensoru yok.

600 MV’nin çoğu Meclise bile gelmiyor. Yemin töreni dışında kürsüye çıkmayan, bir önerge, bir kanun teklifine imza atmayan, komisyonlarda da görev almayanlar bolca. Bazıları bar kapısında body guard olacakken sehven MV olup arada yumruklarını konuşturan bu türde hüner gösteren de var. Parti başkanları ne derse içerikten bağımsız en coşkulu alkışlamayı esas görevi sayan da var. Arada el kaldırıp oylamaya katılmışsa en çok görevini yapan ve MV emekliliğini fazlasıyla hak ettiğini düşünen çok.

600 MV’nin hızlı ve ballı emekliliği, ömür boyu devam eden ayrıcalıkları, onlara sağlanan imkanlar, bütçeden ayrılan kaynaklar, çoğunun eğitimsizliği, işlevsizlikleri dikkate alındığında ağır bir yük.

Ayrıca bolca yapılan ve her dönem sayıları artan iller için asgari iki MV ise temsili demokrasinin yapısını bozuyor. Bazı illerde 100binden fazla oy bir MV, bazı illerde 15-20 bin oy MV olmak için yetiyor.  

Ayrıca mecliste karar alma süreçleri de sıkıntılı. Nadiren grup kararı dışında hareket ediliyor. Büyük ölçüde grupların hangi yönde oy kullanacakları gelen Kanun tasarının içeriğinden bağımsız, sonucu belli.

Hazır “acaba parlamenter sisteme geri mi dönsek mi?” önerileri tartışılırken benim de çorbaya katkım olsun. Önerim Robo MV’lerin de olduğu karma parlamenter yapı; Mevcut MV’lere benzer 5-10 kişi ve Robo MV’ler.

Robo MV’lerin de olduğu parlamenter sistem şu şekilde çalışacak.

• Her partiyi temsilen maksimum gerçek 5-10 MV yeterli. Bunlar bildiğimiz, klasik MV. Ama asıl Meclis ve komisyonlarda Robo MV’ler olacak.
• Her parti Mecliste oy oranı/ MV sayısı kadar temsil edilecek. Şirket Genel Kurullarındaki oylama gibi partiler oy oranı kadar el kaldırıp indirecek. Partiler oylamalarda bir robo MV’yi görevlendirecek.
• Oylamada yazılım çok kolay zaten.
  • Öneri muhaletten mi? İktidar ve yancıları “hayır” Muhalefet grubu “evet” veya nadiren “çekimser”
  • Öneri iktidardan mı? Muhalefet grubu “hayır” veya nadiren “çekimser”
  • Öneri özlük hakları ile mi ilgili oy birliği ile “evet” ama zaten MV’ler robo olunca bu haksızlığı oylama konusu yapmazlar. 5-10 bugünkü MV için nezaketen “Evet” derler.
• Robo MV’ler partinin tüm politikalarını bilen, Meclis içtüzük ve her konuyu hafızasında tutan, ülke ve gündemi takip edip parti politikalarına göre analiz eden yapıdalar. Gündemin hızlı değişmesine tepkileri nasıl programlanır onu düşünmek gerek.
• Robo MV’ler birden fazla olacak. Biri iki Robo MV karşı partinin Robo MV’lerine laf yetiştirirken (Meclis tutanakları Robo MV’lere yüklendiğinde Türkçeleri ve ahlakları bozulabilir ama olsun) diğer Robo MV’ler tercihen 2-3 fazla yedekli olarak partiyi temsil etmek için orada olacaklar.
• Robo MV’ler zaten her ilin tüm sorunlarını, ekonomik, politik, kültürel durumlarını günlük takip edecek ve buna göre mikro ve makro politikaları oluşturacaklar.
• Komisyonlarda Robo MV’lere ek olarak her parti kendini temsil edecek gerektiğinde uzmanların isimlerini bildirecek ve komisyon tartışmaları “daha bilimsel” olacak. Gerçi oraya gelen önerilerin değişme olasılığı yok ama kayda girmesi açısından rasgele bir MV yerine konunun uzmanları ve Robo MV’ler komisyonlarda parti adına görev yapacak.
• Robo MV’lerin farklı şekilde formatlanarak ve gerektiğinde kullanacakları üslup vb konulara bağlı belirlenerek hangi durumda hangi sertlikte görüş bildireceği yazılımsal olarak parti politikalarına göre ayarlanacak.
• Masaya/kürsüye vurma, iktidar veya muhalefet sıralarına yürüme, oturulan yerden hangi durumda laf atılacağı konusunda dikkatli bir yazılım gerekli.
• Devam tam olacağından karar yeter sayısı sorunu olmaz, varsa Meclise verilen bir görev hızla sonuçlandırılır ve “verimli ve çalışkan bir parlamenter sistemimiz var” diye böbürleniriz.
• Robo MV’lerin ne memleketten gelen iş isteyen, torpil isteyen yandaşları olacak, ne de onlara Meclis lokantasında okul kantininde içinde jilet gibi kaşar olan tostların yarı fiyatına geniş menüsünden yemek ısmarlama telaşı olacak. Meclise küçük bir kantin yeterli olacak.
• Her bir Robo MV görüntülü olarak istenilen faaliyetini istenilen noktalara anlık olarak iletecek. Meclis çalışmalarında şeffaflık artacak.
• Robo MV’lerin hem aktiften maaş ödenmeyecek, makam araçları, çakarları, makam odaları, lojmanları, özel kalemleri, danışmanları, danışmanın danışmanları vs. olmayacak. Ayrıca, emekli olduklarında (hurdaya çıktıklarında) kamu bütçesinden saltanat harcamaları sona erecek.
• Robo MV’ler şirket kurmayacak, ihale peşinde koşmayacak, iş takipçiliği yapmayacak.
• 600 MV düzeni bitince kimse delege olmak, MV veya seçim dönemi “ben de sizdenim, ieri de beni görürsünüz” deyip yüklüce bağışla MV aday adayı olmayacak. MV adayı olup seçilecek sırada aday gösterilmek için parti Genel Başkanlarının abukluklarına ok demeyecek. Böyle bir ihtiyaç da talep de kalmayacak.
• Robo MV’ler çocuklarını işe sokmak istemeyecek, bizim oğlan/kız robo MV olsun talebi olmayacak, MV saltanatı babadan evlatlara bazen de “sus payı” olarak geçmeyecek.
• Devresi bozulan, karşı partilerin çelişkili söylemlerini analiz etmekte zorlanan veya yazılımı güncellenmesi gereken robot hızla sistem dışı kalacak daha kaliteli yeni versiyon partiyi temsil edecek.
• Mevcut Robo MV’lerin yazılımlarının karşı parti tarafından hacklenmediğine dikkat edilecek.
• Hurdaya çıkmış, pert olmuş ex Robo MV’nin tekrar gelip MV olma isteği de olmayacak.

Ne dersiniz? Bu karma parlamenter sistem büyük tasarruf sağlar ama ülkemiz siyasi gündeminde iş görür mü?